Beton neden çatlar, derz ne işe yarar?
Beton prizini alırken içindeki suyun bir kısmını kaybeder ve büzülür (rötre). Ayrıca sıcaklık değişimleriyle genleşir ve kısalır. Bu hareketler betonda çekme gerilmesi oluşturur ve beton, bu gerilmeyi en zayıf noktasından çatlayarak serbest bırakır. Derz kesimi, betona önceden belirlenmiş “zayıf hatlar” oluşturur; böylece çatlak rastgele değil, kesilen derzin içinde ve gözle görülmeden oluşur.
Erken kesim ve geç kesimin riskleri
Zamanlama, derz kesiminin başarısını belirleyen en önemli etkendir:
- Çok erken kesim: Bıçak agregayı yerinden söker, derz kenarları dağılır (kenar kırılması).
- Çok geç kesim: Beton kendi çatlağını oluşturmuştur; derz işe yaramaz ve rastgele çatlaklar kalır.
- Doğru zaman: Bıçak geçtiğinde kenarlar temiz kalıyor, agrega sökülmüyorsa kesim zamanı gelmiştir.
| Döşeme kalınlığı | Derz derinliği | Derz aralığı |
|---|---|---|
| 10 cm | 2,5 – 3,5 cm | 2,4 – 3,6 m |
| 12 cm | 3 – 4 cm | 2,9 – 4,3 m |
| 15 cm | 4 – 5 cm | 3,6 – 5,4 m |
| 20 cm | 5 – 7 cm | 4,8 – 6,0 m |
Derz dolgusu ne zaman yapılır?
Endüstriyel zeminlerde derzler, forklift tekerleklerinin kenarları kırmasını önlemek ve kir-su girişini engellemek için epoksi veya poliüretan esaslı dolgu malzemesiyle doldurulur. Dolgu, betonun rötresinin büyük ölçüde tamamlandığı dönemde (genellikle birkaç hafta sonra), derzler temizlendikten sonra uygulanır.
Sık sorulan sorular
Derz kesimi kaç gün sonra yapılır?
Gün değil saat ölçeğinde düşünülmelidir: genellikle dökümden 6–24 saat sonra. Birkaç gün beklemek, betonun kendi çatlağını oluşturmasına neden olur.
Derzler kare mi olmalı?
Paneller mümkün olduğunca kareye yakın olmalı; uzun kenarın kısa kenara oranı 1,5’i geçmemelidir.
